Câu hỏi: Cho sơ đồ phả hệ mô tả sự di truyền nhóm máu hệ ABO và một bệnh M ở người do 2 locut thuộc 2 cặp NST khác nhau qui định. Biết rằng, bệnh M trong phả hệ là do một trong 2 alen có quan hệ trội lặn hoàn toàn của một gen quy định; gen quy định nhóm máu gồm 3 alen ${{\text{I}}^{\text{A}}},{{\text{I}}^{\text{B}}},{{\text{I}}^{\text{O}}}$ trong đó alen IA quy định nhóm máu A, alen IB quy định nhóm máu B đều trội hoàn toàn so với alen IO quy định nhóm máu O và quần thể này đang ở trạng thái cân bằng di truyền về tính trạng nhóm máu với 4% số người có nhóm máu O và 21% số người có nhóm máu B.
Có bao nhiêu kết luận sau đây đúng?
I. Có 5 người chưa xác định được kiểu gen chắc chắn bệnh M.
II. Có tối đa 10 người có kiểu gen đồng hợp về nhóm máu.
III. Xác suất người (14) có kiểu gen dị hợp về nhóm máu là 28/81.
IV. Tỉ lệ con của cặp vợ chồng (13) và (14) mang 2 cặp gen dị hợp là 47,73%
A. 2.
B. 3.
C. 1.
D. 4.
Có bao nhiêu kết luận sau đây đúng?
I. Có 5 người chưa xác định được kiểu gen chắc chắn bệnh M.
II. Có tối đa 10 người có kiểu gen đồng hợp về nhóm máu.
III. Xác suất người (14) có kiểu gen dị hợp về nhóm máu là 28/81.
IV. Tỉ lệ con của cặp vợ chồng (13) và (14) mang 2 cặp gen dị hợp là 47,73%
A. 2.
B. 3.
C. 1.
D. 4.
Phương pháp:
Bước 1: Tìm hiểu gen của những người có trong phả hệ 2
Bước 2: Xác định tần số alen
Quần thể cân bằng về hệ nhóm máu ABO có cấu trúc:
${{\left( {{\text{I}}^{\text{A}}}+{{\text{I}}^{\text{B}}}+{{\text{I}}^{\text{O}}} \right)}^{2}}={{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{A}}}+{{\text{I}}^{\text{O}}}{{\text{I}}^{\text{O}}}+{{\text{I}}^{\text{B}}}{{\text{I}}^{\text{B}}}+2{{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{O}}}+2{{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{B}}}+2{{\text{I}}^{\text{B}}}{{\text{I}}^{\text{O}}}=1$
Nhóm máu A+ nhóm máu O = (IA +IO)2 tương tự với nhóm máu B
Tần số ${{\text{I}}^{\text{O}}}=\sqrt{{{\text{I}}^{\text{O}}}{{\text{I}}^{\text{O}}}}$
Mà tỷ lệ nhóm máu B + Tỷ lệ nhóm máu O = (IA +IO)2
Bước 2: Xác định cấu trúc di truyền của quần thể.
Bước 3: Xét các phát biểu
Cách giải:
I đúng. Xét bệnh M:
Người 2, 3, 10, 12 có kiểu gen mm
Người 5, 6, 7, 8 có kiểu gen Mm
Người 14 có kiểu gen Mm
Người 1, 4, 9, 11, 13 chưa rõ kiểu gen
II đúng. Xét nhóm máu:
Người 1, 2, 3, 4 có kiểu gen là IO IB ( do sinh ra con có nhóm máu O)
Người 5, 8 nhóm máu O có kiểu gen IO IO
Người 6, 7, 11, 12, 13 nhóm máu B chưa biết kiểu gen : B -
Người 9, 10, 14 nhóm máu A chưa biết kiểu gen : A -
Vậy người tối đa có thể có kiểu gen đồng hợp là 5,8,6,7,11,12,13,9,10,14
Có 10 người
III sai.
${{\text{I}}^{\text{o}}}{{\text{l}}^{0}}-0,04\to {{\text{I}}^{0}}-\sqrt{0,04}-0,2$
Mà tỷ lệ nhóm máu B+ Tỷ lệ nhóm máu
$\text{O}={{\left( {{\text{I}}^{\text{R}}}+{{\text{I}}^{\text{O}}} \right)}^{2}}=39\!\!\%\!\!+25\!\!\%\!\!=64\!\!\%\!\!\to {{\text{I}}^{\text{B}}}+{{\text{I}}^{\text{O}}}=\sqrt{0},25=0,5\to {{\text{I}}^{\text{R}}}=0,3$ ; ${{\text{I}}^{\text{A}}}=0,5$
Cấu trúc quần thể với nhóm máu A là $0,25{{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{A}}}:0,2{{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{O}}}$
Vậy cặp vợ chồng 9 x 10 có dạng : $\left( 5/9{{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{A}}}:4/9{{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{O}}} \right)\times \left( 5/9{{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{A}}}:4/9{{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{O}}} \right)$
Đời con theo lý thuyết: $:49/81{{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{A}}}:28/81{{\text{I}}^{A}}{{\text{I}}^{O}}:4/81{{\text{I}}^{O}}{{\text{I}}^{O}}$
Người 14 có dạng : $7/11 {{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{A}}}:4/11{{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{O}}$
Vậy xác suất người 14 mang kiểu gen dị hợp về nhóm máu là 4/11 = 36,36%
IV đúng.
+Xét về bệnh M
Người 13 có dạng (1/3MM: 2/3Mm)
Người 13 x 14:(1/3MM: 2/3Mm) x Mm ↔ (2M:1m) x (1M:1m)
Xác suất cặp vợ chồng trên sinh con dị hợp là $\dfrac{2}{3}\times \dfrac{1}{2}+\dfrac{1}{3}\times \dfrac{1}{2}=\dfrac{1}{2}$
+ Xét về nhóm máu: Cặp vợ chồng 6 x 7 có dạng: $\left( 1/3{{\text{I}}^{\text{B}}}{{\text{I}}^{\text{B}}}:2/3{{\text{I}}^{\text{B}}}{{\text{I}}^{\text{O}}} \right)\times \left( 1/3{{\text{I}}^{\text{B}}}{{\text{I}}^{\text{B}}}:2/3{{\text{I}}^{\text{B}}}{{\text{I}}^{\text{O}}} \right)$
Đời con theo lý thuyết: $\dfrac{4}{9}{{I}^{B}}{{I}^{B}}:\dfrac{4}{9}{{I}^{B}}{{I}^{O}}:\dfrac{1}{9}{{I}^{O}}{{I}^{o}}$
Vậy người 13 có dạng $\left( 1/2{{\text{I}}^{\text{B}}}{{\text{I}}^{\text{B}}}:1/2{{\text{I}}^{\text{B}}}{{\text{I}}^{\text{O}}} \right)$
Cặp vợ chồng 13 × 14: $\left( 1/2{{\text{I}}^{\text{B}}}{{\text{I}}^{\text{B}}}:1/2 {{\text{I}}^{\text{B}}}{{\text{I}}^{\text{O}}} \right)\times \left( 7/11 {{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{A}}}:4/11 {{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{O}}} \right)$
Giao tử : $3/4{{\text{I}}^{\text{B}}}:1/4{{\text{I}}^{\text{O}}}\quad \parallel \quad 9/11{{\text{I}}^{\text{A}}}:2/11{{\text{I}}^{\text{O}}}$
Tỉ lệ đời con đồng hợp là $\dfrac{1}{4}\times \dfrac{2}{11}=\dfrac{1}{22}$
Tỉ lệ đời con dị hợp là 21/22
Vậy tỉ lệ sinh được con dị hợp 2 cặp gen là $\dfrac{1}{2}\times \dfrac{21}{22}=\dfrac{21}{44}$
Bước 1: Tìm hiểu gen của những người có trong phả hệ 2
Bước 2: Xác định tần số alen
Quần thể cân bằng về hệ nhóm máu ABO có cấu trúc:
${{\left( {{\text{I}}^{\text{A}}}+{{\text{I}}^{\text{B}}}+{{\text{I}}^{\text{O}}} \right)}^{2}}={{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{A}}}+{{\text{I}}^{\text{O}}}{{\text{I}}^{\text{O}}}+{{\text{I}}^{\text{B}}}{{\text{I}}^{\text{B}}}+2{{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{O}}}+2{{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{B}}}+2{{\text{I}}^{\text{B}}}{{\text{I}}^{\text{O}}}=1$
Nhóm máu A+ nhóm máu O = (IA +IO)2 tương tự với nhóm máu B
Tần số ${{\text{I}}^{\text{O}}}=\sqrt{{{\text{I}}^{\text{O}}}{{\text{I}}^{\text{O}}}}$
Mà tỷ lệ nhóm máu B + Tỷ lệ nhóm máu O = (IA +IO)2
Bước 2: Xác định cấu trúc di truyền của quần thể.
Bước 3: Xét các phát biểu
Cách giải:
Người 2, 3, 10, 12 có kiểu gen mm
Người 5, 6, 7, 8 có kiểu gen Mm
Người 14 có kiểu gen Mm
Người 1, 4, 9, 11, 13 chưa rõ kiểu gen
II đúng. Xét nhóm máu:
Người 1, 2, 3, 4 có kiểu gen là IO IB ( do sinh ra con có nhóm máu O)
Người 5, 8 nhóm máu O có kiểu gen IO IO
Người 6, 7, 11, 12, 13 nhóm máu B chưa biết kiểu gen : B -
Người 9, 10, 14 nhóm máu A chưa biết kiểu gen : A -
Vậy người tối đa có thể có kiểu gen đồng hợp là 5,8,6,7,11,12,13,9,10,14
Có 10 người
III sai.
${{\text{I}}^{\text{o}}}{{\text{l}}^{0}}-0,04\to {{\text{I}}^{0}}-\sqrt{0,04}-0,2$
Mà tỷ lệ nhóm máu B+ Tỷ lệ nhóm máu
$\text{O}={{\left( {{\text{I}}^{\text{R}}}+{{\text{I}}^{\text{O}}} \right)}^{2}}=39\!\!\%\!\!+25\!\!\%\!\!=64\!\!\%\!\!\to {{\text{I}}^{\text{B}}}+{{\text{I}}^{\text{O}}}=\sqrt{0},25=0,5\to {{\text{I}}^{\text{R}}}=0,3$ ; ${{\text{I}}^{\text{A}}}=0,5$
Cấu trúc quần thể với nhóm máu A là $0,25{{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{A}}}:0,2{{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{O}}}$
Vậy cặp vợ chồng 9 x 10 có dạng : $\left( 5/9{{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{A}}}:4/9{{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{O}}} \right)\times \left( 5/9{{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{A}}}:4/9{{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{O}}} \right)$
Đời con theo lý thuyết: $:49/81{{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{A}}}:28/81{{\text{I}}^{A}}{{\text{I}}^{O}}:4/81{{\text{I}}^{O}}{{\text{I}}^{O}}$
Người 14 có dạng : $7/11 {{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{A}}}:4/11{{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{O}}$
Vậy xác suất người 14 mang kiểu gen dị hợp về nhóm máu là 4/11 = 36,36%
IV đúng.
+Xét về bệnh M
Người 13 có dạng (1/3MM: 2/3Mm)
Người 13 x 14:(1/3MM: 2/3Mm) x Mm ↔ (2M:1m) x (1M:1m)
Xác suất cặp vợ chồng trên sinh con dị hợp là $\dfrac{2}{3}\times \dfrac{1}{2}+\dfrac{1}{3}\times \dfrac{1}{2}=\dfrac{1}{2}$
+ Xét về nhóm máu: Cặp vợ chồng 6 x 7 có dạng: $\left( 1/3{{\text{I}}^{\text{B}}}{{\text{I}}^{\text{B}}}:2/3{{\text{I}}^{\text{B}}}{{\text{I}}^{\text{O}}} \right)\times \left( 1/3{{\text{I}}^{\text{B}}}{{\text{I}}^{\text{B}}}:2/3{{\text{I}}^{\text{B}}}{{\text{I}}^{\text{O}}} \right)$
Đời con theo lý thuyết: $\dfrac{4}{9}{{I}^{B}}{{I}^{B}}:\dfrac{4}{9}{{I}^{B}}{{I}^{O}}:\dfrac{1}{9}{{I}^{O}}{{I}^{o}}$
Vậy người 13 có dạng $\left( 1/2{{\text{I}}^{\text{B}}}{{\text{I}}^{\text{B}}}:1/2{{\text{I}}^{\text{B}}}{{\text{I}}^{\text{O}}} \right)$
Cặp vợ chồng 13 × 14: $\left( 1/2{{\text{I}}^{\text{B}}}{{\text{I}}^{\text{B}}}:1/2 {{\text{I}}^{\text{B}}}{{\text{I}}^{\text{O}}} \right)\times \left( 7/11 {{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{A}}}:4/11 {{\text{I}}^{\text{A}}}{{\text{I}}^{\text{O}}} \right)$
Giao tử : $3/4{{\text{I}}^{\text{B}}}:1/4{{\text{I}}^{\text{O}}}\quad \parallel \quad 9/11{{\text{I}}^{\text{A}}}:2/11{{\text{I}}^{\text{O}}}$
Tỉ lệ đời con đồng hợp là $\dfrac{1}{4}\times \dfrac{2}{11}=\dfrac{1}{22}$
Tỉ lệ đời con dị hợp là 21/22
Vậy tỉ lệ sinh được con dị hợp 2 cặp gen là $\dfrac{1}{2}\times \dfrac{21}{22}=\dfrac{21}{44}$
Đáp án B.
